Boeing-777 ေလ ယာဥ္ အင္ ဂ်င္ P&W-4000 အ တြင္း အ စိပ္ အ ပိုင္း မ်ား . . .

Turbo-Fan အင္ ဂ်င္ ရဲ႕ အ ေျခ ခံ သ ေဘာ တ ရား ( Basic Concept ) -
ပံု ( ၁ ) ကို ၾကည့္ ရ ေအာင္ . . .

အ လယ္ ေခါင္ တည့္ တည့္ မွာ - တစ္ ေခ်ာင္း အ ေပၚ တ ေခ်ာင္း စြပ္ ထား တဲ႕ ပိုက္ လံုး လို မ်ိဳး / နွစ္ ထပ္ ဝန္ ရိုး ကို ေတြ႕ ရ ပါ မယ္ ။ အ ရင္ Post မွာ ေဖၚ ျပ ခဲ႕ တဲ႕ - N1 rpm က အ တြင္း ဝန္ ရိုး ရဲ႕ လည္ ပါတ္ တဲ႕ အ ျမန္ နႈန္း ျဖစ္ ျပီး / N2 rpm က ေတာ့ အ ျပင္ ဝန္ ရိုး " လည္ ပါတ္ နႈန္း " ျဖစ္ ပါ တယ္ ။

အ တြင္း ဝန္ ရိုး ရဲ႕ အ ေရွ႕ ဘက္ ထိပ္ မွာ - Fan နဲ႕ သူ႕ ေနာက္ ကပ္ လ်ွက္ မွာ LP Compressor blades ( ဖိ အား နည္း ဒ လက္ ) မ်ား / အ ဆင့္ ဆင့္ တပ္ ဆင္ ထား ပါ တယ္ ။ ဒီ ဝန္ ရိုး ရဲ႕ အ ေနာက္ ဘက္ အ ဆံုး မွာ ေတာ့ - LP Turbine disc ( ဖိ အား နည္း တာ ဘိုင္ ဒ လက္ အ ခ်ပ္ ) မ်ား ကို တပ္ ဆင္ ထား တယ္ ေပါ႕ ။ အ ျပင္ ဝန္ ရိုး ေပၚ မွာ က - ေရွ႕ ဘက္ မွာ HP Compressor blades အ ဆင့္ မ်ား နဲ႕ / ေနာက္ ဘက္ မွာ HP Turbine disc အ ခ်ပ္ ျပား မ်ား တပ္ ဆင္ ထား တာ ပါ ။ အင္ ဂ်င္ ရဲ႕ အ လယ္ မွာ ေတာ့ - က ေတာ့ ပံု သ ဏၭန္ " Diffuser " နဲ႕ / ကပ္ လ်ွက္ မွာ " Combustor " / အင္ ဂ်င္ ရဲ႕ ေနာက္ ဆံုး မွာ ေတာ့ - ထြက္ လာ သ မ်ွ အိပ္ ေဇာ တြန္း အား ကို စု စည္း စြန္႕ ထုတ္ မဲ႕ " Exhaust case " တို႕ ကို ေတြ႕ ပါ မယ္ ။
( LP = Low pressure / HP = High pressure )
အ တြင္း ဝန္ ရိုး = အ စိမ္း ေရာင္ / အ ျပင္ ဝန္ ရိုး = ခ ရမ္း ေရာင္
.
ဘယ္ လို အ လုပ္ လုပ္ ၾက သ လဲ ?
အင္ ဂ်င္ ေရွ႕ က " ေလ " ကို Fan က - လည္ ပါတ္ စုပ္ သြင္း ယူ လိုက္ ျပီး / LP Compressor ထဲ မွာ အ ဆင့္ တ ခု အ ထိ ဖိ အား Pressure ကို ျမွင့္ တင္ ေပး လိုက္ ပါ တယ္ ။ ဒီ ႏွစ္ ခု လည္ ပတ္ ျပီ ဆို ေတာ့ - အ တြင္း ဝန္ ရိုး တစ္ ေခ်ာင္း ထဲ ေပၚ မွာ ရွိ ေန တဲ႕ / ေနာက္ ဆံုး က Turbine disc မ်ား လည္း လည္ ျပီ ေပါ႕ ။ ဝင္ လာ တဲ႕ ေလ ကို - စုပ္ ထုတ္ ျပစ္ တဲ႕ သ ေဘာ ဘဲ ေပါ႕ ။
LPC က ထြက္ လာ တဲ႕ ဖိ အား ရွိ ျပီး သား " ေလ" ကို - HP Compressor အ တြင္း မွာ အ ျမင့္ ဆံုး ဖိ အား ရ ေအာင္ / ထပ္ ျပီး " Compress " လုပ္ ပါ တယ္ ။ ဒီ " Compressed Air " ကို Diffuser အ တြင္း မွာ - ေလာင္ ဆာ ဆီ ( Fuel ) ထိုး သြင္း ေပး လိုက္ ပါ တယ္ ။ တ ဆက္ တည္း ရွိ ေန တဲ႕ Combustor ( Combustion chamber ) အ တြင္း မွာ - မီး ေလာင္ ေပါက္ ကြဲ မႈ ၿဖစ္ ေပၚ ၿပီး / တြန္း ကန္ အား ကို ျဖစ္ ေပၚ ေစ ပါ တယ္ ။
ဒီ တြန္း ကန္ အား က - အ ျပင္ ထြက္ နိဳင္ ဘို႕ ေနာက္ မွာ ရွိ ေန တဲ႕ / HP Turbine disc မ်ား ကို လွည့္ ျပီး ျဖတ္ သန္း ထြက္ ခြါ ပါ တယ္ ။ HP Turbine လည္ ေတာ့ - အ ျပင္ ဝန္ ရိုး တစ္ ေခ်ာင္း ထဲ ေပၚ မွာ အ တူ တပ္ ဆင္ ထား တဲ႕ / HP Compressor လည္း လိုက္ လည္ ရ ေတာ့ တာ ေပါ႕ ။ HPC မ်ား မ်ား လည္ ေလ - ဖိ အား က ပို ျမင့္ ေလ / ဖိ အား ပို မ်ား လို႕ ေပါက္ ကြဲ အား ျပင္း လာ ေတာ့ - HPT က ပို ျမန္ လာ / HPT ပို ျပီး ျမန္ ျမန္ လည္ ေလ - HPC က ပို ျမန္ ၿပီး ဖိ အား ပို မ်ား လာ တယ္ ေပါ႕ ။
ေရွ႕ ဆံုး က Fan နဲ႕ LP Compressor တို႕ လည္း - ဒီ နည္း အ တိုင္း ပါ ဘဲ ။ အ တြင္း ဝန္ ရိုး တစ္ ေခ်ာင္း ထဲ ေပၚ မွာ ရွိ ေန တဲ႕ ေနာက္ ဆုံး က LP Turbine ပို ျပီး ျမန္ ျမန္ လည္ ေလ - Fan နဲ႕ LPC တို႕ ပို ျမန္ လာ မယ္ ေပါ႕ ။ ပို ျမန္ ျမန္ လည္ ေတာ့ ေလ ပို ျပီး ဝင္ / ဖိ အား ပို မ်ား / ဖိ အား မ်ား ေတာ့ - LPT ပို ျမန္ ျမန္ လည္ ေပါ႕ ။ LPT ပို လည္ ေတာ့ - Fan နဲ႕ LPC ပို ျမန္ ျပီ ေပါ႕ ။
.
ပံု ( ၂ ) ကို ၾကည့္ ပါ ။

Compressor blades အ သစ္ မ်ား တပ္ ဆင္ ေန တာ ကို ေတြ႕ ရ ပါ မယ္ ။ Compressor blade ( ဒ လက္ ) မ်ား ရဲ႕ " Aerofoil shape " ကို သ တိ ျပဳ ပါ ။ ေလ ယာဥ္ အ ေတာင္ ပံ မွာ လို ဘဲ - Lift / Drag / Pressure ေတြ အ တိ အ က် တြက္ ျပီး - ဒီ ဇိုင္း ထုတ္ ထား တာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ သူ တို႕ ကို လည္ ပါတ္ ေစ ျခင္း ျဖင့္ - ဖိ အား Pressure ကို ျဖစ္ ေပၚ ေစ မွာ ပါ ။ Blade assembly တစ္ ခု လံုး ကို " Rotor " လို႕ ေခၚ ပါ တယ္ ။ ေဘး မွာ ခ် ထား တဲ႕ ကြင္း ပံု သ ဏၭန္ နွစ္ ျခမ္း မွာ လည္း - ဒီ လို Aerofoil blade ေတြ ပါတ္ ပါတ္ လည္ ရွိ ေန ပါ တယ္ ။
Rotor blade ေတြ အ ၾကား မွာ - ေခါင္း ဖီး တဲ႕ ဘီး လို စြပ္ သြင္း လိုက္ ျပီး / အ ျခမ္း ႏွစ္ ျခမ္း ကို စက္ ဝိုင္း ပံု ျဖစ္ ေအာင္ ဆက္ မွာ ပါ ။ ဒီ blade ေတြ က - လည္ ပါတ္ မွာ မ ဟုတ္ ဘဲ / အင္ ဂ်င္ Body ေပၚ မွာ အ ေသ တည္ ရွိ ေန မွာ ပါ ။ Stationary blade assembly ကို ေတာ့ - " Stator " လို႕ ေခၚ ပါ တယ္ ။
Stator ေပၚ က blade ေတြ နဲ႕ / လည္ ပါတ္ မဲ႕ Rotor ေပၚ က blade ေတြ ၾကား - ျဖတ္ သန္း ဝင္ ေရာက္ မဲ႕ " ေလ " ရဲ႕ လမ္း ေၾကာင္း " Flow direction " က အ ထူး အ ေရး ၾကီး ပါ တယ္ ။ လည္ ပါတ္ တဲ႕ အ ျမန္ နႈန္း အ လိုက္ - ခု ခံ မႈ နည္း ဘို႕ / ေလ ထု ထည္ မ်ား ဘို႕ / ဒ လက္ ေတြ ၿမန္ နႈန္း အ ျပည့္ ရ နိဳင္ ဘို႕ စ တဲ႕ အ ခ်က္ ေတြ ေပၚ မူ တည္ ျပီး / Stator ေပၚ မွာ ရွိ တဲ႕ blade aerofoils ေတြ ကို လွည့္ ေပး ရ ပါ တယ္ ။ ေလ ဝင္ ေဒါင့္ ( Angle ) ေျပာင္း ေအာင္ လုပ္ ေပး ရ တယ္ ေပါ႕ ။ ဒါ ကို . . . Variable Stator Guide Vanes လို႕ ေခၚ ပါ တယ္ ။
ေလ ယာဥ္ တစ္ စင္း လံုး မွာ လို အပ္ တဲ႕ ဖိ အား ျမင့္ " ေလ " ( Pneumatic Power ) ကို ေတာ့ - HPC downstream က ေန Valve မ်ား ခံ ၿပီး ေဖါက္ ထုတ္ ယူ ပါ တယ္ ။
P&W-4000 အင္ ဂ်င္ မွာ ၾကည့္ ရ ေအာင္ -
Low Pressure Compressor မွာ ဒ လက္ မ်ား ( ၇ ) ဆင့္ ရွိ ပါ တယ္ ။
7 Stages LPC system ၿဖစ္ ပါ တယ္ ။ အ တြင္း ဝန္ ရိုး N1 ေပၚ မွာ တပ္ ထား တာ ပါ ။
High Pressure Compressor မွာ ဒ လက္ မ်ား ( ၁၁ ) ဆင့္ ရွိ ပါ တယ္ ။
11 Stages HPC system ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ အ ျပင္ ဝန္ ရိုး N2 ေပၚ မွာ တပ္ ထား တာ ပါ ။ ဒီ HPC ရဲ႕ 1-4 stages / ပ ထ မ ( ၄ ) ဆင့္ မွာ - ေလ လမ္း ေၾကာင္း ေျပာင္း ေပး နိဳင္ တဲ႕ / Variable Stator Vane မ်ား တပ္ ဆင္ ထား ပါ တယ္ ။
.
ပံု ( ၃ ) ကို ၾကည့္ ပါ ။

Diffuser နဲ႕ Combustor ရဲ႕ ၿဖတ္ ပိုင္း ပံု မွာ - ေရွ႕ ဆံုး က တစ္ ျခမ္း ေလာက္ ဘဲ ၿမင္ ေန ရ တာ က - Stator blade မ်ား ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ ထင္ ရွား စြာ ျမင္ ေန ရ တဲ႕ - Rotor Blade ( HPC 11th-stage ) ရဲ႕ ေနာက္ က / " က ေတာ့ " ပံု သ ဏၭန္ ေလ ဝင္ ေပါက္ က ေတာ့ Diffuser ပါ ။ Diffuser အ ေပၚ ပိုင္း မွာ - Fuel injector နဲ႕ Fuel pipeline ေတြ ကို ျမင္ ရ ပါ မယ္ ။ Diffuser နဲ႕ တ ဆက္ တည္း ရွိ ေန တဲ႕ အ ပိုင္း / အ ေပါက္ ငယ္ ေလး ေတြ နဲ႕ ၿမင္ ေန ရ တာ က ေတာ့ - Combustor ( Combustion Chamber ) ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ ပါတ္ ပါတ္ လည္ မွာ ရွိ ေန တဲ႕ အ ေပါက္ ငယ္ ေလး ေတြ က ေတာ့ - အ ပူ ခ်ိန္ အ လြန္ ျမင့္ သြား ျခင္း မွ ကာ ကြယ္ ရန္ Compressed air တ ခ်ိဳ႕ ကို / Combustor အ တြင္း ျဖတ္ သန္း ဝင္ ေရာက္ နိဳင္ ေအာင္ / ဒီ ဇိုင္း လုပ္ ထား တာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။
P&W-4000 အင္ ဂ်င္ မွာ သံုး ထား တဲ႕ Combustor က ေတာ့ - တစ္ ခု တည္း ေသာ ပါတ္ ပါတ္ လည္ အိုး ( Annular Combustion Chamber ) အ မ်ိဳး အ စား ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ ေလာင္ ဆာ ဆီ ထိုး သြင္း မဲ႕ - Fuel Injector ( ၂၄ ) ခု နဲ႕ Ignite Plugs ( ၂ ) ခု ပါ ဝင္ ပါ တယ္ ။
.
ပံု ( ၄ ) ကို ၾကည့္ ပါ ။

Turbine blade disc assembly နဲ႕ Stationary Turbine blade assembly အ ျခမ္း တို႕ ကို - Sketch ပံု အ ေန နဲ႕ ေတြ႕ ရ ပါ မယ္ ။ ေရွ႕ က Compressor ရဲ႕ " Rotor " နဲ႕ " Stator " ေတြ လို ဘဲ - လည္ ေန မဲ႕ Turbine blade မ်ား နဲ႕ / အင္ ဂ်င္ ေပၚ မွာ အ ေသ ထိုင္ ထား တဲ႕ Stator blade မ်ား ရွိ ပါ တယ္ ။ " Turbine bade " ဒ လက္ ေတြ ကို ေတာ့ - အ နား ပါတ္ ပါတ္ လည္ မွာ ကြင္း နဲ႕ ခ်ဳပ္ ထား လို႕ / ပု ဂံ ၿပား ပံု သ ဏၭန္ နဲ႕ ဆင္ တူ ပါ တယ္ ။ ဒါ ေၾကာင့္ . . . " Turbine Disc " လို႕ ေခၚ တာ ပါ ။ အ တြင္း အ က် ဆံုး HP Turbine disc ေတြ ကို - အ ျပင္ ဝန္ ရိုး N2 ေပၚ မွာ တပ္ ဆင္ ထား ျပီး / သူ လည္ ရင္ - ေရွ႕ က HPC blade ေတြ ကို လိုက္ လည္ ေစ တယ္ ေပါ႕ ။ ေနာက္ ဆံုး မွာ ရွိ ေန တဲ႕ LP Turbine disc ေတြ ကို ေတာ့ - အ တြင္း ဝန္ ရိုး N1 ေပၚ မွာ တပ္ ထား တာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ သူ လည္ ရင္ - ေရွ႕ က Fan နဲ႕ LPC blade ေတြ လိုက္ လည္ မွာ ပါ ။
P&W-4000 အင္ ဂ်င္ မွာ - Low Pressure Turbine disc ( ၇ ) ခ်ပ္ တပ္ ဆင္ ထား ပါ တယ္ ။ High Pressure Turbine disc က ေတာ့ ( ၂ ) ခ်ပ္ ပါ ။ HP Turbine တပ္ ဆင္ ထား တဲ႕ အ ျပင္ ဝန္ ရိုး N2 ေပၚ မွာ - ဂီ ယာ အံု MGB ( Main Gear Box ) ကို ခ်ိတ္ ဆက္ ထား ပါ တယ္ ။ Tower shaft ( Vertical ), Lay shaft ( Horizontal ) နဲ႕ အ ေစာင္း ေဒါင့္ ဂီ ယာ အံု AGB ( Angle Gear Box ) မ်ား ပါ ဝင္ ပါ တယ္ ။ အ လြန္ ျမန္ ဆန္ တဲ႕ လည္ ပါတ္ နႈန္း ကို - Reduction Gear မ်ား ခံ ၿပီး ေလ်ွာ႕ ခ် ေပး မွ သာ / Fuel pump, Hydraulic pump, Electric Generator စ တဲ႕ စက္ ပ စၥည္း ေတြ ကို တပ္ ဆင္ လည္ ပါတ္ နိဳင္ မွာ ျဖစ္ လို႕ ပါ ။
.
TEC ( Turbine Exhaust Case ) အ ေၾကာင္း က ေတာ့ - ထူး ထူး ေထြ ေထြ သိပ္ မ ရွိ ပါ ။ Turbine ေနာက္ ဆံုး အ ဆင့္ က ထြက္ လာ တဲ႕ - အိပ္ ေဇာ အား လံုး ကို ျပင္ ပ ေလ ထု အ တြင္း / " တြန္း အား " ( Thrust ) အ ေန နဲ႕ စြန္႕ ထုတ္ တဲ႔ အ ပိုင္း ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ အင္ ဂ်င္ ရဲ႕ " Main engine bearing compartment " ကို TEC မွာ ထား ေလ႕ ရွိ ပါ တယ္ ။ ေလ ယာဥ္ ေပၚ မွာ အင္ ဂ်င္ ထိုင္ ဘို႕ - Engine Mount ေတြ ကို လည္း ဒီ အ ပိုင္း မွာ ေတြ႕ ရ မွာ ပါ ။
P&W-4000 အင္ ဂ်င္ ေနာက္ က ေန - အိပ္ ေဇာ အ တြင္း လွမ္း ၾကည့္ လိုက္ ရင္ / အင္ ဂ်င္ အ ပူ ခ်ိန္ တိုင္း " အ တံ " ( EGT probe ) မ်ား ကို / ေနာက္ ဆံုး Turbine က အ ထြက္ နား မွာ ျမင္ နိဳင္ ပါ တယ္ ။ ဒီ Sensor ေတြ က ေန - Cockpit ထဲ မွာ EGT ( Exhaust Gas Temp. ) display အ ေန နဲ႕ ၿပ မွာ ပါ ။ ေလ ယာဥ္ မွဴး ေတြ အ တြက္ အ လြန္ အ ေရး ၾကီး တဲ႕ Indicator ေပါ႕ ။ အင္ ဂ်င္ အ ပူ ခ်ိန္ သိပ္ ျမင့္ ရင္ - ပ်ံ သန္း ေန တုန္း ေလ ထဲ မွာ အင္ ဂ်င္ မီး ေလာင္ တတ္ လို႕ ပါ ။
.
Turbo-Fan အင္ ဂ်င္ ရဲ႕ ထူး ျခား တဲ႕ အ ေကာင္း ဆံုး အ ခ်က္ က ေတာ့ - Fan ကို ျဖတ္ ျပီး ထြက္ လာ တဲ႕ ေလ ေအး ေတြ ဟာ / ေလ ယာဥ္ ကို ေရွ႕ သို႕ တြန္း ပို႕ ေပး ရံု မ ဟုတ္ ဘဲ / အ လြန္ အ ပူ ခ်ိန္ ျမင့္ တဲ႕ Engine core ကို ပါ " Cooling Effect " ရ ေစ ျခင္း ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ ေနာက္ တ ခ်က္ က ေတာ့ - သာ မန္ " ဂ်က္ အင္ ဂ်င္ " ထက္ ဆူ ညံ သံ " Noise " နည္း တာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။
.
( ေနာက္ ေန႕ အင္ ဂ်င္ Control အ ေၾကာင္း ဆက္ ပါ မယ္ )

[Unicode]
. . . . Boeing-777 လေ ယာဉ် အင် ဂျင် P&W-4000 အ တွင်း အ စိပ် အ ပိုင်း များ . . .
.
Turbo-Fan အင် ဂျင် ရဲ့ အ ခြေ ခံ သ ဘော တ ရား ( Basic Concept ) -
ပုံ ( ၁ ) ကို ကြည့် ရ အောင် . . .
အ လယ် ခေါင် တည့် တည့် မှာ - တစ် ချောင်း အ ပေါ် တ ချောင်း စွပ် ထား တဲ့ ပိုက် လုံး လို မျိုး / နှစ် ထပ် ဝန် ရိုး ကို တွေ့ ရ ပါ မယ် ။ အ ရင် Post မှာ ဖေါ် ပြ ခဲ့ တဲ့ - N1 rpm က အ တွင်း ဝန် ရိုး ရဲ့ လည် ပါတ် တဲ့ အ မြန် နှုန်း ဖြစ် ပြီး / N2 rpm က တော့ အ ပြင် ဝန် ရိုး " လည် ပါတ် နှုန်း " ဖြစ် ပါ တယ် ။
.
အ တွင်း ဝန် ရိုး ရဲ့ အ ရှေ့ ဘက် ထိပ် မှာ - Fan နဲ့ သူ့ နောက် ကပ် လျှက် မှာ LP Compressor blades ( ဖိ အား နည်း ဒ လက် ) များ / အ ဆင့် ဆင့် တပ် ဆင် ထား ပါ တယ် ။ ဒီ ဝန် ရိုး ရဲ့ အ နောက် ဘက် အ ဆုံး မှာ တော့ - LP Turbine disc ( ဖိ အား နည်း တာ ဘိုင် ဒ လက် အ ချပ် ) များ ကို တပ် ဆင် ထား တယ် ပေါ့ ။ အ ပြင် ဝန် ရိုး ပေါ် မှာ က - ရှေ့ ဘက် မှာ HP Compressor blades အ ဆင့် များ နဲ့ / နောက် ဘက် မှာ HP Turbine disc အ ချပ် ပြား များ တပ် ဆင် ထား တာ ပါ ။ အင် ဂျင် ရဲ့ အ လယ် မှာ တော့ - က တော့ ပုံ သ ဏ္ဌန် " Diffuser " နဲ့ / ကပ် လျှက် မှာ " Combustor " / အင် ဂျင် ရဲ့ နောက် ဆုံး မှာ တော့ - ထွက် လာ သ မျှ အိပ် ဇော တွန်း အား ကို စု စည်း စွန့် ထုတ် မဲ့ " Exhaust case " တို့ ကို တွေ့ ပါ မယ် ။
( LP = Low pressure / HP = High pressure )
အ တွင်း ဝန် ရိုး = အ စိမ်း ရောင် / အ ပြင် ဝန် ရိုး = ခ ရမ်း ရောင်
.
ဘယ် လို အ လုပ် လုပ် ကြ သ လဲ ?
အင် ဂျင် ရှေ့ က " လေ " ကို Fan က - လည် ပါတ် စုပ် သွင်း ယူ လိုက် ပြီး / LP Compressor ထဲ မှာ အ ဆင့် တ ခု အ ထိ ဖိ အား Pressure ကို မြှင့် တင် ပေး လိုက် ပါ တယ် ။ ဒီ နှစ် ခု လည် ပတ် ပြီ ဆို တော့ - အ တွင်း ဝန် ရိုး တစ် ချောင်း ထဲ ပေါ် မှာ ရှိ နေ တဲ့ / နောက် ဆုံး က Turbine disc များ လည်း လည် ပြီ ပေါ့ ။ ဝင် လာ တဲ့ လေ ကို - စုပ် ထုတ် ပြစ် တဲ့ သ ဘော ဘဲ ပေါ့ ။
LPC က ထွက် လာ တဲ့ ဖိ အား ရှိ ပြီး သား " လေ" ကို - HP Compressor အ တွင်း မှာ အ မြင့် ဆုံး ဖိ အား ရ အောင် / ထပ် ပြီး " Compress " လုပ် ပါ တယ် ။ ဒီ " Compressed Air " ကို Diffuser အ တွင်း မှာ - လောင် ဆာ ဆီ ( Fuel ) ထိုး သွင်း ပေး လိုက် ပါ တယ် ။ တ ဆက် တည်း ရှိ နေ တဲ့ Combustor ( Combustion chamber ) အ တွင်း မှာ - မီး လောင် ပေါက် ကွဲ မှု ဖြစ် ပေါ် ပြီး / တွန်း ကန် အား ကို ဖြစ် ပေါ် စေ ပါ တယ် ။
ဒီ တွန်း ကန် အား က - အ ပြင် ထွက် နိုင် ဘို့ နောက် မှာ ရှိ နေ တဲ့ / HP Turbine disc များ ကို လှည့် ပြီး ဖြတ် သန်း ထွက် ခွါ ပါ တယ် ။ HP Turbine လည် တော့ - အ ပြင် ဝန် ရိုး တစ် ချောင်း ထဲ ပေါ် မှာ အ တူ တပ် ဆင် ထား တဲ့ / HP Compressor လည်း လိုက် လည် ရ တော့ တာ ပေါ့ ။ HPC များ များ လည် လေ - ဖိ အား က ပို မြင့် လေ / ဖိ အား ပို များ လို့ ပေါက် ကွဲ အား ပြင်း လာ တော့ - HPT က ပို မြန် လာ / HPT ပို ပြီး မြန် မြန် လည် လေ - HPC က ပို မြန် ပြီး ဖိ အား ပို များ လာ တယ် ပေါ့ ။
ရှေ့ ဆုံး က Fan နဲ့ LP Compressor တို့ လည်း - ဒီ နည်း အ တိုင်း ပါ ဘဲ ။ အ တွင်း ဝန် ရိုး တစ် ချောင်း ထဲ ပေါ် မှာ ရှိ နေ တဲ့ နောက် ဆုံး က LP Turbine ပို ပြီး မြန် မြန် လည် လေ - Fan နဲ့ LPC တို့ ပို မြန် လာ မယ် ပေါ့ ။ ပို မြန် မြန် လည် တော့ လေ ပို ပြီး ဝင် / ဖိ အား ပို များ / ဖိ အား များ တော့ - LPT ပို မြန် မြန် လည် ပေါ့ ။ LPT ပို လည် တော့ - Fan နဲ့ LPC ပို မြန် ပြီ ပေါ့ ။
.
ပုံ ( ၂ ) ကို ကြည့် ပါ ။
Compressor blades အ သစ် များ တပ် ဆင် နေ တာ ကို တွေ့ ရ ပါ မယ် ။ Compressor blade ( ဒ လက် ) များ ရဲ့ " Aerofoil shape " ကို သ တိ ပြု ပါ ။ လေ ယာဉ် အ တောင် ပံ မှာ လို ဘဲ - Lift / Drag / Pressure တွေ အ တိ အ ကျ တွက် ပြီး - ဒီ ဇိုင်း ထုတ် ထား တာ ဖြစ် ပါ တယ် ။ သူ တို့ ကို လည် ပါတ် စေ ခြင်း ဖြင့် - ဖိ အား Pressure ကို ဖြစ် ပေါ် စေ မှာ ပါ ။ Blade assembly တစ် ခု လုံး ကို " Rotor " လို့ ခေါ် ပါ တယ် ။ ဘေး မှာ ချ ထား တဲ့ ကွင်း ပုံ သ ဏ္ဌန် နှစ် ခြမ်း မှာ လည်း - ဒီ လို Aerofoil blade တွေ ပါတ် ပါတ် လည် ရှိ နေ ပါ တယ် ။
Rotor blade တွေ အ ကြား မှာ - ခေါင်း ဖီး တဲ့ ဘီး လို စွပ် သွင်း လိုက် ပြီး / အ ခြမ်း နှစ် ခြမ်း ကို စက် ဝိုင်း ပုံ ဖြစ် အောင် ဆက် မှာ ပါ ။ ဒီ blade တွေ က - လည် ပါတ် မှာ မ ဟုတ် ဘဲ / အင် ဂျင် Body ပေါ် မှာ အ သေ တည် ရှိ နေ မှာ ပါ ။ Stationary blade assembly ကို တော့ - " Stator " လို့ ခေါ် ပါ တယ် ။
Stator ပေါ် က blade တွေ နဲ့ / လည် ပါတ် မဲ့ Rotor ပေါ် က blade တွေ ကြား - ဖြတ် သန်း ဝင် ရောက် မဲ့ " လေ " ရဲ့ လမ်း ကြောင်း " Flow direction " က အ ထူး အ ရေး ကြီး ပါ တယ် ။ လည် ပါတ် တဲ့ အ မြန် နှုန်း အ လိုက် - ခု ခံ မှု နည်း ဘို့ / လေ ထု ထည် များ ဘို့ / ဒ လက် တွေ မြန် နှုန်း အ ပြည့် ရ နိုင် ဘို့ စ တဲ့ အ ချက် တွေ ပေါ် မူ တည် ပြီး / Stator ပေါ် မှာ ရှိ တဲ့ blade aerofoils တွေ ကို လှည့် ပေး ရ ပါ တယ် ။ လေ ဝင် ဒေါင့် ( Angle ) ပြောင်း အောင် လုပ် ပေး ရ တယ် ပေါ့ ။ ဒါ ကို . . . Variable Stator Guide Vanes လို့ ခေါ် ပါ တယ် ။
လေ ယာဉ် တစ် စင်း လုံး မှာ လို အပ် တဲ့ ဖိ အား မြင့် " လေ " ( Pneumatic Power ) ကို တော့ - HPC downstream က နေ Valve များ ခံ ပြီး ဖေါက် ထုတ် ယူ ပါ တယ် ။
P&W-4000 အင် ဂျင် မှာ ကြည့် ရ အောင် -
Low Pressure Compressor မှာ ဒ လက် များ ( ၇ ) ဆင့် ရှိ ပါ တယ် ။
7 Stages LPC system ဖြစ် ပါ တယ် ။ အ တွင်း ဝန် ရိုး N1 ပေါ် မှာ တပ် ထား တာ ပါ ။
High Pressure Compressor မှာ ဒ လက် များ ( ၁၁ ) ဆင့် ရှိ ပါ တယ် ။
11 Stages HPC system ဖြစ် ပါ တယ် ။ အ ပြင် ဝန် ရိုး N2 ပေါ် မှာ တပ် ထား တာ ပါ ။ ဒီ HPC ရဲ့ 1-4 stages / ပ ထ မ ( ၄ ) ဆင့် မှာ - လေ လမ်း ကြောင်း ပြောင်း ပေး နိုင် တဲ့ / Variable Stator Vane များ တပ် ဆင် ထား ပါ တယ် ။
.
ပုံ ( ၃ ) ကို ကြည့် ပါ ။
Diffuser နဲ့ Combustor ရဲ့ ဖြတ် ပိုင်း ပုံ မှာ - ရှေ့ ဆုံး က တစ် ခြမ်း လောက် ဘဲ မြင် နေ ရ တာ က - Stator blade များ ဖြစ် ပါ တယ် ။ ထင် ရှား စွာ မြင် နေ ရ တဲ့ - Rotor Blade ( HPC 11th-stage ) ရဲ့ နောက် က / " က တော့ " ပုံ သ ဏ္ဌန် လေ ဝင် ပေါက် က တော့ Diffuser ပါ ။ Diffuser အ ပေါ် ပိုင်း မှာ - Fuel injector နဲ့ Fuel pipeline တွေ ကို မြင် ရ ပါ မယ် ။ Diffuser နဲ့ တ ဆက် တည်း ရှိ နေ တဲ့ အ ပိုင်း / အ ပေါက် ငယ် လေး တွေ နဲ့ မြင် နေ ရ တာ က တော့ - Combustor ( Combustion Chamber ) ဖြစ် ပါ တယ် ။ ပါတ် ပါတ် လည် မှာ ရှိ နေ တဲ့ အ ပေါက် ငယ် လေး တွေ က တော့ - အ ပူ ချိန် အ လွန် မြင့် သွား ခြင်း မှ ကာ ကွယ် ရန် Compressed air တ ချို့ ကို / Combustor အ တွင်း ဖြတ် သန်း ဝင် ရောက် နိုင် အောင် / ဒီ ဇိုင်း လုပ် ထား တာ ဖြစ် ပါ တယ် ။
P&W-4000 အင် ဂျင် မှာ သုံး ထား တဲ့ Combustor က တော့ - တစ် ခု တည်း သော ပါတ် ပါတ် လည် အိုး ( Annular Combustion Chamber ) အ မျိုး အ စား ဖြစ် ပါ တယ် ။ လောင် ဆာ ဆီ ထိုး သွင်း မဲ့ - Fuel Injector ( ၂၄ ) ခု နဲ့ Ignite Plugs ( ၂ ) ခု ပါ ဝင် ပါ တယ် ။
.
ပုံ ( ၄ ) ကို ကြည့် ပါ ။
Turbine blade disc assembly နဲ့ Stationary Turbine blade assembly အ ခြမ်း တို့ ကို - Sketch ပုံ အ နေ နဲ့ တွေ့ ရ ပါ မယ် ။ ရှေ့ က Compressor ရဲ့ " Rotor " နဲ့ " Stator " တွေ လို ဘဲ - လည် နေ မဲ့ Turbine blade များ နဲ့ / အင် ဂျင် ပေါ် မှာ အ သေ ထိုင် ထား တဲ့ Stator blade များ ရှိ ပါ တယ် ။ " Turbine bade " ဒ လက် တွေ ကို တော့ - အ နား ပါတ် ပါတ် လည် မှာ ကွင်း နဲ့ ချုပ် ထား လို့ / ပု ဂံ ပြား ပုံ သ ဏ္ဌန် နဲ့ ဆင် တူ ပါ တယ် ။ ဒါ ကြောင့် . . . " Turbine Disc " လို့ ခေါ် တာ ပါ ။ အ တွင်း အ ကျ ဆုံး HP Turbine disc တွေ ကို - အ ပြင် ဝန် ရိုး N2 ပေါ် မှာ တပ် ဆင် ထား ပြီး / သူ လည် ရင် - ရှေ့ က HPC blade တွေ ကို လိုက် လည် စေ တယ် ပေါ့ ။ နောက် ဆုံး မှာ ရှိ နေ တဲ့ LP Turbine disc တွေ ကို တော့ - အ တွင်း ဝန် ရိုး N1 ပေါ် မှာ တပ် ထား တာ ဖြစ် ပါ တယ် ။ သူ လည် ရင် - ရှေ့ က Fan နဲ့ LPC blade တွေ လိုက် လည် မှာ ပါ ။
P&W-4000 အင် ဂျင် မှာ - Low Pressure Turbine disc ( ၇ ) ချပ် တပ် ဆင် ထား ပါ တယ် ။ High Pressure Turbine disc က တော့ ( ၂ ) ချပ် ပါ ။ HP Turbine တပ် ဆင် ထား တဲ့ အ ပြင် ဝန် ရိုး N2 ပေါ် မှာ - ဂီ ယာ အုံ MGB ( Main Gear Box ) ကို ချိတ် ဆက် ထား ပါ တယ် ။ Tower shaft ( Vertical ), Lay shaft ( Horizontal ) နဲ့ အ စောင်း ဒေါင့် ဂီ ယာ အုံ AGB ( Angle Gear Box ) များ ပါ ဝင် ပါ တယ် ။ အ လွန် မြန် ဆန် တဲ့ လည် ပါတ် နှုန်း ကို - Reduction Gear များ ခံ ပြီး လျှော့ ချ ပေး မှ သာ / Fuel pump, Hydraulic pump, Electric Generator စ တဲ့ စက် ပ စ္စည်း တွေ ကို တပ် ဆင် လည် ပါတ် နိုင် မှာ ဖြစ် လို့ ပါ ။
.
TEC ( Turbine Exhaust Case ) အ ကြောင်း က တော့ - ထူး ထူး ထွေ ထွေ သိပ် မ ရှိ ပါ ။ Turbine နောက် ဆုံး အ ဆင့် က ထွက် လာ တဲ့ - အိပ် ဇော အား လုံး ကို ပြင် ပ လေ ထု အ တွင်း / " တွန်း အား " ( Thrust ) အ နေ နဲ့ စွန့် ထုတ် တဲ့ အ ပိုင်း ဖြစ် ပါ တယ် ။ အင် ဂျင် ရဲ့ " Main engine bearing compartment " ကို TEC မှာ ထား လေ့ ရှိ ပါ တယ် ။ လေ ယာဉ် ပေါ် မှာ အင် ဂျင် ထိုင် ဘို့ - Engine Mount တွေ ကို လည်း ဒီ အ ပိုင်း မှာ တွေ့ ရ မှာ ပါ ။
P&W-4000 အင် ဂျင် နောက် က နေ - အိပ် ဇော အ တွင်း လှမ်း ကြည့် လိုက် ရင် / အင် ဂျင် အ ပူ ချိန် တိုင်း " အ တံ " ( EGT probe ) များ ကို / နောက် ဆုံး Turbine က အ ထွက် နား မှာ မြင် နိုင် ပါ တယ် ။ ဒီ Sensor တွေ က နေ - Cockpit ထဲ မှာ EGT ( Exhaust Gas Temp. ) display အ နေ နဲ့ ပြ မှာ ပါ ။ လေ ယာဉ် မှူး တွေ အ တွက် အ လွန် အ ရေး ကြီး တဲ့ Indicator ပေါ့ ။ အင် ဂျင် အ ပူ ချိန် သိပ် မြင့် ရင် - ပျံ သန်း နေ တုန်း လေ ထဲ မှာ အင် ဂျင် မီး လောင် တတ် လို့ ပါ ။
.
Turbo-Fan အင် ဂျင် ရဲ့ ထူး ခြား တဲ့ အ ကောင်း ဆုံး အ ချက် က တော့ - Fan ကို ဖြတ် ပြီး ထွက် လာ တဲ့ လေ အေး တွေ ဟာ / လေ ယာဉ် ကို ရှေ့ သို့ တွန်း ပို့ ပေး ရုံ မ ဟုတ် ဘဲ / အ လွန် အ ပူ ချိန် မြင့် တဲ့ Engine core ကို ပါ " Cooling Effect " ရ စေ ခြင်း ဖြစ် ပါ တယ် ။ နောက် တ ချက် က တော့ - သာ မန် " ဂျက် အင် ဂျင် " ထက် ဆူ ညံ သံ " Noise " နည်း တာ ဖြစ် ပါ တယ် ။
.
( နောက် နေ့ အင် ဂျင် Control အ ကြောင်း ဆက် ပါ မယ် )

Credit to, Sayar Tint Naing