ေလ ယာဥ္ ပ်ံ အ သံုး ျပဳ တဲ႕ Power ( ၃ ) မ်ိဳး ( Airbus A-320 )

ေလ ေၾကာင္း လိုင္း မွာ ပ်ံ သန္း ေန တဲ႕ ေလ ယာဥ္ ၾကီး ေတြ ေပၚ မွာ Power ( ၃ ) မ်ိဳး ရွိ ပါ တယ္ ။

- Electric power

- Hydraulic power

- Pneumatic power

ဒီ စ နစ္ ေတြ ရဲ႕ အ လုပ္ လုပ္ ေန ပံု ကို - Pilot နွစ္ ဦး ေရွ႕ က Lower LED display ( အ လယ္ က အ ေပၚ ေအာက္ ေဒါင္ လိုက္ ) မွာ ၿမင္ ေတြ႕ နိဳင္ ပါ တယ္ ။ ဘယ္ အ စြန္ Display က - ေလ ယာဥ္ အ ေန အ ထား ( Orientation ) နဲ႕ Auto-pilot လမ္း ညႊန္ ကိန္း ဂ ဏန္း မ်ား ျပ တဲ႕ ADI ( Attitude Director Indicator ), ကပ္ လ်ွက္ က - ခ ရီး စဥ္ တ ေလ်ွာက္ လံုး ညႊန္ ျပ ေန မဲ႕ ND ( Navigation Display) နဲ႕ အ လယ္ ေခါင္ အ ေပၚ Display က - Upper ECAM နဲ႕ ေအာက္ က Lower ECAM ( Electronic Centralized Aircraft Monitoring ) တို႕ ၿဖစ္ ပါ တယ္ ။ Electric / Hydraulic / Pneumatic ေတြ ကို Lower ECAM မွာ ျပ မွာ ပါ ။ အင္ ဂ်င္ အ ခ်က္ အ လက္ ( Engine Parameter ) မ်ား နဲ႕ ပ်ံ သန္း မႈ ( Flight System ) အ တြက္ အ ေရး ၾကီး တဲ႕ သ တိ ေပး EICAS ( Engine Indicating & Crew Alerting System ) message ေတြ ကို ေတာ့ - Upper ECAM display မွာ ျပ ပါ တယ္ ။ Airbus A-320 Cockpit displays - ပံု ( ၁ )

ပံု ၁

.

Electric Power -

လ်ွပ္ စစ္ ပါ ဝါ က ေတာ့ - ေလ ယာဥ္ ေပၚ မွာ မီး ထြန္း ထား တာ ကို လူ တိုု္င္း ျမင္ သိ ေန ၾက တာ ပါ ။ ခု ေခတ္ ေနာက္ ပိုင္း ထုတ္ တဲ႕ ေလ ယာဥ္ ေတြ မွာ ေတာ့ - Fly by wire နဲ႕ Navigation စ တဲ႕ . . . စ နစ္ ေတြ မွာ / Computer ေတြ အ မ်ား ၾကီး ပါ ဝင္ လာ တာ ေၾကာင့္ / စိတ္ ခ် ရ မႈ ( Reliable ) နဲ႕ တိ က် မွန္ ကန္ မူ ( Precise ) လို အပ္ လာ တာ သ တိ ျပဳ မိ မွာ ပါ ။

115 V AC / 400 Hz.

28 V DC / 150 A

.

APU ( Auxiliary Power Unit ) မွာ AC Generator မီး စက္ ( ၂ ) လံုး တပ္ ေပး ထား ပါ တယ္ ။ ေလ ယာဥ္ Engine ေတြ မွာ ေတာ့ - IDG ( Integrated Drive Generator ) ကို တပ္ ဆင္ ေပး ထား ပါ တယ္ ။ ဒီ IDG ေတြ က - အင္ ဂ်င္ ဘယ္ ေလာက္ ဘဲ ၿမန္ ျမန္ လည္ ေန ပါ ေစ / မီး စက္ ( AC Generator ) က တိ က် တဲ႕ Frequency ( Hertz ) ထြက္ နိဳင္ ေစ ဘို႕ / လည္ ပါတ္ နႈန္း ( RPM ) ကို အ ျမဲ ထိန္း ေက်ာင္း ေပး ေန မွာ ပါ ။ Constant speed drive ေတြ ေပါ႕ ။ ည စဥ္ Service လုပ္ ေပး ရ ပါ တယ္ ။

အ ေရး ေပၚ ေနာက္ ဆံုး မီး စက္ ( Emergency Generator ) က ေတာ့ - ေလ ယာဥ္ ဝမ္း ဗိုက္ က ေန ေအာက္ ကို ထြက္ က် လာ ျပီး / ေလ အား နဲ႕ လည္ မဲ႕ RAT ( Ram Air Turbine ) မွာ ခ်ိတ္ ဆက္ ထား ပါ တယ္ ။

.

Battery စ နစ္ ( ၂ ) ခု တပ္ ဆင္ ေပး ထား ပါ တယ္ ။ BAT1 / BAT2 ကို Charging ျပန္ သြင္း ေပး ဘို႕ TR ( Transformer Rectifier ) က လုပ္ ေဆာင္ ပါ တယ္ ။

.

ပံု ထဲ မွာ ၾကည့္ ရင္ Engine GEN1 က AC bus1 / Engine GEN2 က AC bus2 ကို Power ေပး ပါ တယ္ ။ TR1 က DC power ေျပာင္း ေပး ျပီး - DC bus1 ကို ေပး ပါ တယ္ ။ TR2 က ေတာ -့ DC bus2 နဲ႕ Battery ေတြ ကို Charge လုပ္ ပါ တယ္ ။ AC ESS ( AC Essential Bus ) က AC1 နဲ႕ AC2 ကို ခ်ိတ္ ဆက္ ေပး ထား သ လို / EMER GEN ( Emergency Generator ) နဲ႕ လည္း ဆက္ ထား ပါ တယ္ ။ ESS TR က DC ESS bus နဲ႕ ဆက္ ထား တယ္ ေပါ႕ ။ APU GEN1 / GEN2 က ေတာ့ Engine GEN 1 / 2 ေတြ အ တိုင္း ဆက္ ထား တာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ ဒါ ေၾကာင့္ . . . ဘယ္ GEN ( Generator ) က ေန မ ဆို - AC / DC Bus ေတြ အား လံုး ကို " Power " ေပး နိဳင္ ပါ တယ္ ။ ' Galley SHED ' က ေတာ့ - လို အပ္ လာ မွ Power အ နည္း ဆံုး သံုး နိဳင္ မဲ႕ ေလ ယာဥ္ ေပၚ က - မီး ဘို ေခ်ာင္ Galley မ်ား အ တြက္ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။

ပံု ( ၂ )

ပံု ၂

.

Pneumatic Power -

ေလ ယာဥ္ အင္ ဂ်င္ Compressor စ နစ္ က ေန ေဖါက္ ထုတ္ ( Bleed ) ယူ တဲ႕ - ဖိ အား ျမင့္ ေလ ( Compressed Air ) ကို အ သံုး ျပဳ တာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ အင္ ဂ်င္ ေတြ ရပ္ ထား ခ်ိန္ မွာ လည္း Bleed ( Pneumatic system ) ကို APU ( သို႕ ) Ground Air service က ေန ဖိ အား ျမင့္ " ေလ " သြင္း ေပး နိဳင္ ပါ တယ္ ။ Bleed system ကို အ သံုး ျပဳ တဲ႕ ကိ စၥ ေတြ က ေတာ့ -

- Engine start

- Wing Anti-ice

- Air-conditioning

- Hydraulic Reservoir pressurization

- Water pressurization

.

ပံု ထဲ မွာ ၾကည့္ ရင္ အင္ ဂ်င္ ရဲ႕ HP ( High Press. ) နဲ႕ IP ( Intermediate Press. ) Valves မ်ား ( ဘဲ ဥ ပံု အ စိမ္း ေရာင္ ကြင္း မ်ား ) ပိတ္ ေန ျပီး / ဘာ မ်ဥ္း ေၾကာင္း မွ ဆက္ မ ေန ပါ ။ ENG ' 1 ' ENG ' 2 ' - အင္ ဂ်င္ နွစ္ လံုး စ လံုး ဆီ က " Bleed " မ ယူ ေသး ဘူး ဆို တဲ႕ အ ဓိ ပၸါယ္ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ အင္ ဂ်င္ ေတြ ေမာင္း ေန မယ္ ဆို ရင္ ေတာ့ - မ တူ ညီ တဲ႕ Compressor Stage ေတြ က ေန High Press. နဲ႕ Intermediate Press. ေတြ ကို Bleed လုပ္ ယူ မွာ ပါ ။ " IP " နဲ႕ မ လံု ေလာက္ တဲ႕ စ နစ္ ေတြ အ တြက္ - HP valve ကို ဖြင့္ ေပး ျပီး ဖိ အား ျမွင့္ ေပး မွာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။

.

APU Bleed valve က ေတာ့ ပြင့္ ေန ျပီး - မ်ဥ္း ေၾကာင္း ေတြ လည္း ဆက္ ေန တာ ေတြ႕ ပါ မယ္ ။ Compressed Air ကုိ APU က ေပး ေန တာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ ပုံ ရဲ႕ အ ေပၚ ပိုင္း က လက္ တံ Indication ေတြ က ေတာ့ - Air-Con system ရဲ႕ Flow control valve position ေတြ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ Air-Con. Pack ( ၂ ) ခု ရွိ ေတာ့ - Pack-1 နဲ႕ Pack-2 အ ဝင္ အ ပူ ခ်ိန္ ( Temp. ) / Pack ေတြ က အ ထြက္ အ ပူ ခိ်န္ မ်ား ပါ ။

C = Cold

H = Hot

HI = High

LO = Low

ပံု ( ၃ )

ပံု ၃

.

Hydraulic Power -

ဟိုက္ ေျဒာ လစ္ ပါ ဝါ က လည္း လ်ွပ္ စစ္ နဲ႕ တန္း တူ အ ေရး ၾကီး ပါ တယ္ ။ ဟို တုန္း က ( Hydraulic power ) ကို ဘ ရိတ္ နဲ႕ Landing gear စ တဲ႕ . . . Heavy power လို အပ္ တဲ႕ ေန ရာ ေတြ မွာ ဘဲ သံုး ခဲ့ တာ ပါ ။ ဒီ ေန႕ ေခတ္ ေလ ယာဥ္ ေတြ မွာ ေတာ့ - Fly by wire နဲ႕ Autopilot Flight Director စ နစ္ ေတြ က အ စ . . . Computer ခိုင္း သ မ်ွ အား လံုး / Hydraulic Actuator ေလး ေတြ က လုပ္ ေပး ေန ရ တာ ပါ ။

.

Airbus A-320 ေလ ယာဥ္ မွာ Hydraulic system ( ၃ ) ခု ရွိ ပါ တယ္ ။ GREEN / BLUE နဲ႕ YELLOW systems ၿဖစ္ ပါ တယ္ ။ Blue နဲ႕ Yellow System ကို ELEC ( AC Electric Pump ) နဲ႕ ေမာင္း နိဳင္ ပါ တယ္ ။ Green နဲ႕ Yellow System ေတြ က ေတာ့ - ေလ ယာဥ္ အင္ ဂ်င္ လည္ မွ ေမာင္း နိဳင္ မဲ႕ EDP ( Engine driven pump ) မ်ား တပ္ ဆင္ ထား ပါ တယ္ ။ အ ေရး ေပၚ ( Emergency ) မွာ Blue System ကို " RAT " နဲ႕ လည္း Hydraulic Power ေပး နိဳင္ ပါ တယ္ ။ ေလ ယာဥ္ ပ်ံ သန္း မႈ အ တြက္ - အ ေရး ၾကီး တဲ႕ အ စိပ္ အ ပိုင္း ေတြ ကို Blue System က Power ေပး ေန တာ ေၾကာင့္ ပါ ။

.

Yellow နဲ႕ Green System ကို PTU ( Power Transfer Unit ) ဆက္ ေပး ထား ပါ တယ္ ။ ေမာ္ ေတာ္ ကား ထဲ က Auto-gear လို ေပါ႕ ။ တ ဘက္ က လည္ ရင္ ေနာက္ တ ဘက္ က လိုက္ လည္ ျပီး - " Power Transfer " လုပ္ ေပး ပါ တယ္ ။ ဥ ပ မာ - Yellow system ကို Electric pump သံုး ေမာင္း လိုက္ လို႕ - Hyd. press. 3000 psi ရ ၿပီ ဆို ပါ စို႕ ။ ဒီ အ ခ်ိန္ Green system မွာ 0 psi. ပါ ။ PTU button ကို နွိပ္ သြင္း လိုက္ ရင္ - စ ကၠန္႕ ပိုင္း အ တြင္း Green system မွာ 3000 psi ရ လာ ပါ မယ္ ။ Power transfer လုပ္ ေန တာ ၿဖစ္ ပါ တယ္ ။ Hydraulic Fluid ဟို ဘက္ ဒီ ဘက္ System ဆီ - ေျပာင္း ေရႊ႕ သြား ၿခင္း မ ရွိ ပါ ။

ပံု ( ၄ )

.

Boeing -747 နဲ႕ B-777 ေလ ယာဥ္ ၾကီး ေတြ မွာ ေတာ့ - Hydraulic Power အ တြက္ Electric Pump နဲ႕ Engine Driven pump မ်ား အ ျပင္ / Engine ( or ) APU's " BLEED Air " နဲ႕ ေမာင္း နိဳင္ တဲ႕ - ADP ( Air Driven Pump ) မ်ား ပါ တပ္ ဆင္ ထား တာ ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ Demand Pump ျဖစ္ ပါ တယ္ ။ အ ေရး ေပၚ လို အပ္ ရင္ - Hydraulic Press. မ ဆံုး ရံႈး ရ ေလ ေအာင္ ပါ ။ အ ထူး သ ျဖင့္ - ေလ ယာဥ္ ဆင္း သက္ ခ်ိန္ မွာ Flaps / Landing Gears / Thrust Reversers / Spoilers နဲ႕ Brake System ေတြ အား လံုး Hydraulic power ကို ဝိုင္း သံုး ၾက ေတာ့ - Pressure Loss အ နည္း နဲ႕ အ မ်ား ျဖစ္ ေလ့ ရွိ ပါ တယ္ ။ ဒီ အ ခ်ိန္ မွာ ADP ( Air Driven Pump ) က - အ လို အ ေလ်ာက္ ထ ေမာင္း ျပီး / Hydraulic pressure ကို 3000 psi ေအာက္ မ ေလ်ာ႕ ေအာင္ ထိန္း ထား ေပး ပါ တယ္ ။

.

( နား ၾက ေသး တာ ေပါ႕ )

Credit to Tint Naing

.